منشور اخلاقی و اخلاق نشر
نشریه «نثرپژوهی عربی» در تمامی مراحل دریافت، داوری و انتشار مقالات به اصول اخلاق در نشر علمی پایبند است. این نشریه از دستورالعملها و استانداردهای بینالمللی کمیته اخلاق در انتشار (COPE) و همچنین منشور و موازین اخلاق پژوهشی مصوب معاونت پژوهش و فناوری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ایران پیروی میکند. رعایت این اصول برای سردبیر، اعضای هیئت تحریریه، نویسندگان، داوران و ناشر الزامی است.
وظایف سردبیر و اعضای هیئت تحریریه
سردبیر و اعضای هیئت تحریریه مسئول حفظ کیفیت علمی و اخلاقی نشریه هستند و باید در تمامی مراحل بررسی و انتشار مقالات اصول زیر را رعایت کنند:
استقلال علمی: تصمیمگیری درباره پذیرش یا رد مقالات صرفاً بر اساس ارزش علمی و کیفیت پژوهش انجام میشود و سردبیر در این زمینه استقلال کامل دارد.
عدم سوگیری: ارزیابی مقالات بدون هرگونه تبعیض بر اساس جنسیت، نژاد، باورهای مذهبی، ملیت یا دیدگاههای شخصی نویسندگان انجام میشود.
تعارض منافع: سردبیر و اعضای هیئت تحریریه باید از بررسی مقالاتی که در آنها تعارض منافع شخصی، سازمانی یا مالی دارند خودداری کنند. در چنین مواردی مسئولیت بررسی مقاله به فرد واجد صلاحیت دیگری واگذار میشود.
داوری دوسو ناشناس: مقالات نشریه از طریق فرایند داوری مخفی دوطرفه (Double‑Blind Peer Review) ارزیابی میشوند تا بیطرفی در ارزیابی علمی تضمین شود.
محرمانگی: اطلاعات مربوط به مقالات ارسالی محرمانه تلقی شده و تنها در اختیار افراد درگیر در فرایند داوری قرار میگیرد.
کیفیت ارزیابی: سردبیر بر کیفیت گزارشهای داوری نظارت دارد و در صورت لزوم میتواند برای اطمینان از ارزیابی دقیق، از داوران دیگری نیز نظرخواهی کند.
بهموقع بودن فرایند بررسی: سردبیر و دفتر نشریه تلاش میکنند فرایند بررسی مقالات در کوتاهترین زمان ممکن و مطابق زمانبندی تعیینشده انجام شود.
شفافیت در تصمیمگیری: تصمیمهای نهایی درباره مقالات همراه با توضیح علمی و استناد به نظرات داوران به نویسندگان اعلام میشود.
اصلاح یا استرداد مقالات: در صورت شناسایی خطاهای علمی در مقالات منتشرشده، سردبیر اقدامات لازم از جمله انتشار اصلاحیه یا استرداد مقاله را انجام میدهد.
نظارت بر عملکرد نشریه: سردبیر مسئول نظارت بر کیفیت علمی نشریه، انتخاب اعضای هیئت تحریریه و بهبود مستمر فرایندهای انتشار است.
وظایف نویسندگان
نویسندگان مقالات باید اصول زیر را در تهیه و ارسال آثار خود رعایت کنند:
اصالت اثر: مقالات ارسالی باید حاصل پژوهش اصیل نویسندگان باشد و هرگونه استفاده از آثار دیگران باید با ذکر دقیق منبع همراه باشد.
رعایت استانداردهای علمی: مقالات باید بهصورت دقیق، شفاف و مطابق استانداردهای پژوهش علمی تدوین شوند و دادهها بهدرستی گزارش شوند.
عدم ارسال همزمان: ارسال همزمان یک مقاله به بیش از یک نشریه یا ارسال مقالهای که قبلاً منتشر یا پذیرفته شده است، خلاف اصول اخلاق نشر است.
ارجاعدهی صحیح: تمامی منابع مورد استفاده در متن باید مطابق شیوهنامه نشریه در فهرست منابع ذکر شوند.
تعیین نویسندگان واقعی: تنها افرادی که در طراحی، اجرا و نگارش پژوهش مشارکت داشتهاند باید به عنوان نویسنده معرفی شوند و همه نویسندگان باید با ارسال مقاله موافق باشند.
ارائه دادههای پژوهش در صورت لزوم: در صورت درخواست نشریه، نویسندگان باید دادههای خام یا ابزارهای پژوهش را برای بررسی ارائه کنند.
اعلام حمایت مالی: هرگونه حمایت مالی یا سازمانی از پژوهش باید در بخش سپاسگزاری ذکر شود.
اصلاح خطاها: در صورت شناسایی خطای اساسی در مقاله، نویسندگان موظفاند موضوع را به نشریه اطلاع دهند و در اصلاح یا استرداد مقاله همکاری کنند.
حقوق مؤلف: بر اساس مجوز Creative Commons (CC BY‑NC) نویسندگان مالک حقوق اثر خود هستند و با ارسال مقاله، اجازه انتشار آن را پس از طی فرایند داوری به نشریه میدهند.
وظایف داوران
داوران نقش مهمی در تضمین کیفیت علمی نشریه دارند و باید اصول زیر را رعایت کنند:
کمک به تصمیمگیری علمی: داوران با ارزیابی دقیق و ارائه پیشنهادهای علمی، به سردبیر در تصمیمگیری درباره پذیرش یا رد مقالات کمک میکنند.
داوری منصفانه و بیطرفانه: ارزیابی مقالات باید صرفاً بر اساس معیارهای علمی و بدون سوگیری شخصی انجام شود.
محرمانگی: اطلاعات موجود در مقالات ارسالی محرمانه است و نباید بدون اجازه سردبیر در اختیار دیگران قرار گیرد.
تعارض منافع: داوران در صورت وجود تعارض منافع شخصی یا سازمانی باید از داوری مقاله خودداری کنند.
ارجاع به منابع: داوران باید توجه کنند که منابع مرتبط در مقاله بهدرستی ذکر شده باشند و در صورت مشاهده مشابهت یا سرقت علمی، سردبیر را مطلع کنند.
رعایت زمانبندی: داوران باید ارزیابی مقالات را در زمان تعیینشده انجام دهند یا در صورت عدم امکان، سردبیر را در اسرع وقت مطلع کنند.
وظایف ناشر
ناشر نشریه نیز در حفظ استانداردهای اخلاقی انتشار مسئولیت دارد:
تصمیمگیری منصفانه: تصمیمهای مربوط به انتشار مقالات بدون تبعیض و صرفاً بر اساس معیارهای علمی اتخاذ میشود.
حفظ محرمانگی اطلاعات: اطلاعات شخصی نویسندگان و داوران باید محرمانه نگهداری شود.
رعایت حقوق مؤلف: حقوق مالکیت فکری نویسندگان باید در تمامی مراحل انتشار حفظ شود.
دسترسی آزاد: این نشریه از اصول دسترسی آزاد (Open Access) پیروی میکند و مقالات بلافاصله پس از انتشار بهصورت رایگان در دسترس عموم قرار میگیرند.
رعایت مجوز انتشار: مقالات نشریه تحت مجوز Creative Commons (CC BY‑NC) منتشر میشوند که امکان استفاده و بازنشر با ذکر منبع را فراهم میکند.
سیاست مقابله با سرقت علمی
نشریه «نثرپژوهی عربی» با هرگونه سرقت علمی، جعل دادهها، انتشار تکراری یا سوءرفتار پژوهشی برخورد جدی میکند. تمامی مقالات پیش از داوری با استفاده از سامانههای مشابهتیابی بررسی میشوند. در صورت اثبات سرقت علمی، اقدامات لازم از جمله رد مقاله، حذف مقاله منتشرشده و اطلاعرسانی به مراجع علمی ذیربط انجام خواهد شد.
گزارش سوءرفتار پژوهشی
در صورت مشاهده هرگونه تخلف پژوهشی، سرقت ادبی یا نقض اصول اخلاق نشر، پژوهشگران و خوانندگان میتوانند مستندات مربوطه را از طریق رایانامه نشریه ارسال کنند تا مطابق دستورالعملهای COPE بررسی و رسیدگی شود.