سنجش و ارزیابی بافت کلامی رمان «علی مائدة داعش» اثر زهراء عبدالله بر اساس رویکرد حل مسأله مایکل هوئی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه لرستان، لرستان، ایران.

2 استادیار گروه آموزش زبان و ادبیات عربی دانشگاه فرهنگیان تهران، تهران، ایران.

3 استادیار گروه آموزش زبان و ادبیات عربی دانشگاه فرهنگیان تهران ، تهران، ایران.

10.22091/npa.2026.14219.1046

چکیده

با پیشرفت روزافزون زبان‌شناسی و نقد ادبی در دوران معاصر، تحلیل آثار ادبی از سطح واژه و جمله فراتر رفته و به بررسی کلیت متن داستانی معطوف شده است. در این راستا، نظریات متعددی ارائه شده که یکی از مهم‌ترین و پرکاربردترین آن‌ها، نظریه «رویکرد حل مسئله» مایکل هوئی است که در حوزه زبان‌شناسی متن جای می‌گیرد. این نظریه شامل سه مؤلفه موقعیّت، مسئله، پاسخ و ارزیابی است. هرچند می‌توان آن را برای انواع متون به کار برد، اما در تحلیل رمان‌ها که ژانری اجتماعی دارند، کارایی بالایی دارد؛ به‌ویژه در رمان‌هایی که به مسائل اجتماعی و چالش‌های بنیادین جامعه می‌پردازند، بسیار مفید و قابل‌استفاده است. در این مقاله، با تکیه بر روش توصیفی–تحلیلی، رمان علی مائدة داعش اثر زهراء عبدالله، نویسنده سوری، بر پایه نظریه «رویکرد حل مسئله» مایکل بررسی شده است. هدف، سنجش توانمندی رمان در طرح مسئله تعدی به زنان ایزدی توسط نیروهای داعش و نحوه پاسخ‌گویی آن به مخاطب در این زمینه است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که تجاوز به زنان ایزدی، به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین جنایات داعش، مسئله‌ محوری این رمان به‌شمار می‌آید. نویسنده به تبیین هولناک موقعیّت مسأله و ابعاد وحشتناک آن و همچنین به پاسخ­هایی نظیر خودکشی، فرار و غیره که اکثراً به ارزیابی منفی می­انجامد پرداخته است و در هر موقعیت که در نتیجه ظهور داعش و اعمال خشونت‌های سیستمی آن انجام می‌گرفت، کنش‌ها یا ضد کنش‌هایی انجام می‌گرفت که می‌توان آن را تلاشی برای خروج از بحران یا اعمال نظر وعقیده در نظر گرفت.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Texture Assessment and Evaluation of Zahra Abdullah's Novel "Ali Ma'idat al-Qaeda" Based on Michael Hoey's Problem-Solution Approach

نویسندگان [English]

  • hossein elyasi mofrad, 1
  • Ali khaleghi 2
  • hamid motavalizadeh naeini, 3
1 Assistant Professor of the Department of Arabic Language and Literature,Lorestan University, Lorestan, Iran.
2 Assistant Professor of the Department of Arabic Language and Literature Education, Farhangian University of Tehran, Tehran, Iran
3 Assistant Professor of the Department of Arabic Language and Literature Education, Farhangian University of Tehran, Tehran, Iran.
چکیده [English]

In the contemporary era, with the growing advancement of linguistics and literary criticism, analysis has transcended the word and sentence level, moving towards examining the entirety of a literary work and narrative text. Various theories have been proposed in this regard, among the most important and widely used of which is Michael Hoey's "Problem-Solution Approach," a sub-category of text linguistics. This theory comprises four key components: Situation, Problem, Response, and Evaluation. Although applicable to all texts, both narrative and non-narrative, it proves remarkably effective for analyzing novels, particularly those addressing significant social issues and fundamental societal challenges, given the novel's social genre. This article, employing a descriptive-analytical method, aims to discuss and examine Zahra Abdullah's Syrian novel "Ali Ma'idat al-Qaeda" based on Michael Hoey's Problem-Solution Approach. It investigates the novel's capacity to present the issue of Yazidi women being subjected to violence by ISIS members and the responses it offers to readers in this regard. The article concludes that the rape and assault of Yazidi women, one of ISIS's greatest crimes, constitutes the fundamental problem in the aforementioned novel. The author portrays the horrifying situation and its dreadful dimensions, as well as responses such as suicide, escape, etc., which mostly lead to negative evaluations. In every situation resulting from the emergence of ISIS and its systematic acts of violence, actions or counter-actions were taken, which can be considered an attempt to escape the crisis or assert one's opinion and belief.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Text Linguistics
  • Problem-Solution
  • Michael Hoey
  • Ala Ma'idat al-Qaeda
آقاگل­زاده، فردوس و افخمی، علی، (1383ش). زبان‌‌شناسی متن و رویکردهای آن. مجله زبان‌‌شناسی، 19(1)، صص 83ـ103
آقاگل­زاده، فردوس، (1390ش). تحلیل گفتمان انتقادی. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
آقا­گل­زاده، فردوس؛  ممسنی، شیرین، (1386ش). تحلیل زبان­شناختی سازمان متن روایی «تنگسیر» در چهارچوب الگوی حل مسأله هوئی. پژوهش‌های ادبی، 15(4)، صص 9ـ30
البرزی، پرویز، (1386ش). مبانی زبان‌شناسی متن. تهران: انتشارات امیرکبیر، چاپ اوّل.
پاینده، حسین، (1394ش)، گشودن رمان، تهران: مروارید، چاپ دوم.
پورابراهیم، شیرین؛  آقاگل­زاده، فردوس، (1394ش). بررسی ساختار روایی داستان حضرت موسی (ع) در سوره اعراف. فصلنامه پژوهش­های ادبی ـ قرآنی، 3(2)، صص 72ـ96
صیادانی، علی؛ غیبی، عبدالاحد؛ باقری اوزان، سپیده، (1402ش). تحلیل زبان­شناختی سازمان متن روایی «لن أعیش فی جلباب أبی» اثر احسان عبدالقدوس بر اساس الگوی حل مسأله مایکل هوئی، مجله علم زبان، مقاله 8، دوره 10، شماره 17، فروردین 1402، صص 247-280
عبدالله، زهرا، (2017 م). علی مائدة داعش، بیروت: دارالآداب.
فمی تفرشی، زینب؛ ابوعلی رجا، (1403ش). بررسی شخصیت پردازی رمان علی مائدة داعش بر اساس نظریۀ قدرت و گفتمان فوکو، دوره 17، شماره 1 - شماره پیاپی 43، صص 65-87
قاسمی اصل، زینب؛ الیاسی مفرد، حسین، (1401 ش). بازنمایی خشونت در رمان علی مائدة داعش با تکیه بر نظریۀ اسلاوی ژیژک، مجله ادب عربی، شماره 1، صص 43- 64.
ماهوزی، زهرا، بلاوی، رسول، زارع، ناصر، (1400ش). نقد جامعه شناختی رفتار داعش علیه زنان در رمان «علی مائدة داعش» اثر زهراء عبدالله. نقد ادب معاصر عربی، 11(20 (پیاپی 22) )، صص 265-288
مرتاض، عبدالملک، (1998م). فی تقنیات الروایة، الکویت: دارالمعرفة.
  • تاریخ دریافت: 27 مهر 1404
  • تاریخ بازنگری: 29 آبان 1404
  • تاریخ پذیرش: 10 آذر 1404
  • تاریخ اولین انتشار: 15 آذر 1404
  • تاریخ انتشار: 15 آذر 1404