بازتاب جلوه‌های چندآوایی در رمان «عندما یفکّر الرجل» از خولة القزوینی بر اساس نظریۀ باختین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار و عضوهیئت علمی دانشگاه فرهنگیان

2 دانش آموخته دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران.

10.22091/npa.2026.15705.1054

چکیده

رمان «چندآوایی» یکی از گونه‌های جدید رمان است که صداهای گوناگونی در روایت آن سهیم هستند. در این نوع رمان هریک از آواهای متن از نگاه خویش سخن می‌گوید و در خاتمه صداهای مختلفی در کنار هم گرد می‌آیند. یکی از موضوعات دهه‌های اخیر حوزۀ پژوهش در ادبیات داستانی، نظریۀ «چندآوایی» میخائیل باختین است. از منظر باختین، محور داستان‌های «چندآوایی» بر توزیع برابر آواها در متن بدون تسلط آوایی بر آوای دیگر متکی است. فقدان ساختار سلسله‌وار، بی ثباتی، آشفتگی و عدم انسجام،  رمان «عندما یفکّر الرجل» اثر خولة القزوینی را در شمار رمان‌های «چندآوایی» قرار داده و واکاوی آن بر اساس نظریۀ باختین ضروری ساخته است. رمان مذکور با گرایش به پویایی و نیز پیوند اتفاقات موجود در آن به یکدیگر و برخورداری از ورودی‌های مختلف، برای واکاوی بر اساس نظریۀ باختین مستعد است؛ زیرا نظریۀ باختین برای واکاوی ایدئولوژی‌ها و ایده‌های مستقل در گفتمان رمان مناسب است. هدف از نگارش این پژوهش پرده براشتن از تضادها و گفتمان‌های موجود در رمان یاد شده است. رهیافت حاصل از این پژوهش که بر شیوۀ تحلیل محتوا متکی است بیانگر آن است که گفتگوی میان شخصیت‌های این رمان نشان دهندۀ این است که هر یک از آنها نمایندۀ قشر خاصی از جامعه است. بنابراین، در این رمان، با سه جبهه‌گیری گفتمانی متفاوت مواجه هستیم،  «محمد» و همسر خواهرش «علی» در طبقۀ روشنفکر و مردم سالار در مقابل حزب مخالف به سرکردگی «عبدالله» و مأموران حکومتی قرار می‌گیرند.  

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Reflection of polyphonic effects in the novel "When a Man Thinks" by Khowla Al-Qazwini based on Bakhtin's theory

نویسندگان [English]

  • Nasrin Bagherzadeh Fasghandis 1
  • Sadegh Hashemi Amjad 2
1 Assistant Professor and Faculty Member, Farhangian University
2 PhD in Arabic Language and Literature, Hakim Sabzevari University, Sabzevar. iran
چکیده [English]

The polyphonic novel is a new type of novel in which various voices contribute to its narrative, and each voice of the text speaks from its own perspective And in the end, different voices come together. One of the topics of research in fiction literature in recent decades is Mikhail Bakhtin's theory of "polyphony." From Bakhtin's perspective, the core of "polyphonic" stories relies on the equal distribution of sounds in the text without the dominance of one sound over another. The lack of hierarchical structure, instability, chaos, and incoherence place Khowla Al-Qazwini's novel "When Man Thinks" among polyphonic novels, making it necessary to analyze it based on Bakhtin's theory. The aforementioned novel, with its tendency towards dynamism, as well as the linking of its events to each other and the availability of various inputs, is susceptible to analysis based on Bakhtin's theory, because Bakhtin's theory is suitable for analyzing independent ideologies and ideas in the novel's discourse. The purpose of writing this research is to reveal the contradictions and discourses present in the aforementioned novel. The approach resulting from this research, which relies on content analysis, indicates that the dialogue between the characters in this novel shows that each of them represents a specific segment of society. Therefore, in this novel, we are faced with three different discursive fronts: "Mohammad" and his sister's husband "Ali" in the intellectual and democratic class are placed against the opposition party led by "Abdullah" and government agents.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Bakhtin
  • polyphonic
  • Khowla Al-Qazwini
  • novel »When a Man Thinks«

عنوان مقاله [العربیة]

تجلیات تعدد الأصوات فی روایة "عندما یفکر الإنسان" لخولة القزوینی علی ضوء نظریة باختین

چکیده [العربیة]

تُعد روایة "المتعددة الأصوات" واحدة من الأنواع الجدیدة من الروایات التی تساهم فیها أصوات متعددة فی سردها. فی هذا النوع من الروایات، یتحدث کل صوت فی النص من وجهة نظره الخاصة، وفی النهایة، تتحد الأصوات المختلفة. تُعد نظریة میخائیل باختین حول "تعدد الأصوات" أحد مواضیع البحث فی الأدب الروائی فی العقود الأخیرة. من وجهة نظر باختین، یعتمد جوهر القصص "المتعددة الأصوات" على التوزیع المتساوی للأصوات فی النص دون هیمنة صوت واحد على آخر. إن غیاب البنیة الهرمیة وعدم الاستقرار والفوضى وعدم التماسک یجعل روایة خولة القزوینی "عندما یفکر الإنسان" من بین الروایات "متعددة الأصوات"، مما یجعل من الضروری تحلیلها بناءً على نظریة باختین. إن الروایة المذکورة آنفاً، بمیلها نحو الدینامیکیة، فضلاً عن ربط أحداثها ببعضها البعض وتوافر مدخلات متنوعة، قابلة للتحلیل بناءً على نظریة باختین، لأن نظریة باختین مناسبة لتحلیل الأیدیولوجیات والأفکار المستقلة فی خطاب الروایة. إن الغرض من کتابة هذا البحث هو الکشف عن التناقضات والخطابات فی الروایة المذکورة آنفاً. یشیر النهج المتبع فی هذا البحث، والذی یعتمد على تحلیل المحتوى، إلى أن الحوار بین الشخصیات فی هذه الروایة یوضح أن کل واحد منهم یمثل شریحة معینة من المجتمع. لذلک، فی هذه الروایة، نواجه ثلاث جبهات خطابیة مختلفة: "محمد" وزوج أخته "علی" فی الطبقة المثقفة والدیمقراطیة یقفان فی مواجهة حزب المعارضة بقیادة "عبد الله" وعملاء الحکومة.

کلیدواژه‌ها [العربیة]

  • باختین
  • تعدد الأصوات
  • خولة القزوینی
  • روایة "عندما یفکر الإنسان"

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 05 فروردین 1405
  • تاریخ دریافت: 28 آذر 1404
  • تاریخ بازنگری: 15 بهمن 1404
  • تاریخ پذیرش: 12 اسفند 1404
  • تاریخ اولین انتشار: 05 فروردین 1405
  • تاریخ انتشار: 05 فروردین 1405